مقاله

سکتبال


بَسکِتبال یک ورزش گروهی و با کمک یک توپ است. هدف هر تيم از انجام بازی کسب امتياز از طريق انداختن توپ در داخل حلقه ی تيم مقابل می باشد، لذا تاکيد فراوانی بر تقویت مهارت های پرتاب صورت می گيرد. هر توپی که از حلقه ی حريف عبور کند و داخل آن برود گل ناميده می شود.

فهرست مندرجات

    * ۱ پیدایش بسکتبال
    * ۲ قوانین ابتدایی
    * ۳ پیشرفت بسکتبال بعد از جنگ جهانی اول
    * ۴ بسکتبال امروزی
    * ۵ زمین بسکتبال
    * ۶ تجهیزات مورد نیاز
          o ۶.۱ لباس
          o ۶.۲ تخته
                + ۶.۲.۱ انواع تخته
          o ۶.۳ حلقه
          o ۶.۴ توپ بسکتبال
    * ۷ قوانین بسکتبال
          o ۷.۱ قوانین زمانی
          o ۷.۲ قانون دبل (Double)
          o ۷.۳ قانون رانينگ (تراولينگ)
          o ۷.۴ قانون سه ثانيه
          o ۷.۵ قانون هشت ثانيه
          o ۷.۶ قانون نيمه (برگشت توپ به زمين دفاعی)
          o ۷.۷ انواع خطا ها
    * ۸ روش امتیاز دهی
    * ۹ داوران بسکتبال
    * ۱۰ لیگ‌ها و مسابقات
    * ۱۱ مسابقات لیگ حرفه‌ای ان‌بی‌اِی
          o ۱۱.۱ بسکتبال نمایشی آمریکا AND ۱
          o ۱۱.۲ بسکتبال خیابانی
    * ۱۲ بسکتبال در ایران
    * ۱۳ پیوندهای وابسته
    * ۱۴ منابع

[پیدایش بسکتبال

این ورزش در سال ۱۸۹۱ توسط آموزگاری به نام دکتر جمیز ناسمیت ابداع و در ورزشگاه اسپرینگ فیلد ماساچوست به نمایش درآمد. در آن زمان به جای حلقه‌های گل از سبدهای مخصوص که به شکل زنبیل بودند استفاده می‌شد که توپ پس از گل شدن در درون آنها قرار می‌گرفت که پس از هر بار گل شدن توپ را به وسیله نردبان از درون سبد بیرون می‌آوردند و به در جریان بازی قرار می‌دادند. هدف اصلی از ابداع چنین ورزشی ایجاد فعالیت در محیط سربسته‌ای در فصل زمستان بود تا ورزشکاران بتوانند در این فصل نیز فعالیت داشته و با ورزش فرم بدنی و وضعیت جسمانی خود را در حد مطلوب حفظ نمایند.

[قوانین ابتدایی

با گذشت زمان قوانینی برای انجام بازی وضع شد. مثلا تعداد بازیکنان هر تیم ۹ نفر تعیین گردید. سپس به ۷ نفر تقلیل یافت و بالاخره این تعداد به ۵ نفر کاهش یافت و تثبیت شد. هر بازیکن می‌توانست در موقع وقوع خطا به جای کلیه بازیکنان تیم خود پرتاب آزاد را انجام دهد. هر تیم می‌توانست از شروع تا پایان بازی توپ را در زمین خود به طور دلخواه نگهداری نماید. هر بار که توپ گل می‌شد بازی با بین طرفین یا جامپ بال از وسط زمین ادامه می‌یافت. بازیکنان بلند قد می‌توانستند در نزدیک سبد قرار گیرند و توپ را به آرامی در سبد جای دهند (قانون سه ثانیه وجود نداشت). در آن زمان سعی شد توجه مدیران مدارس و مسئولان سازمان‌های ورزشی را به آموزش بسکتبال جلب نمایند. باوجود این تلاش مداوم و پیگیر، آموزش بسکتبال برای مربیان حالت جنبی داشت و اساساً فعالیت آن‌ها در ورزش‌های رقابت‌آمیز دیگری مانند فوتبال آمریکایی متمرکز بود.

[پیشرفت بسکتبال بعد از جنگ جهانی اول

بعد از جنگ جهانی اول بسکتبال تبدیل به ورزشی رقابت‌آمیز و بزرگ شد. با گذشت زمان مربیان بسکتبال وضعیت مناسبی پیدا کردند و فعالیتشان مؤثر واقع شد. بسکتبال شناخته شد و به اروپا گسترش یافت. در سال ۱۹۲۴ نخستین مسابقات جهانی بین تیم‌های بسکتبال فرانسه، ایتالیا، انگلستان و آمریکا در پاریس برگزار گردید و از سال ۱۹۳۲ فدراسیون آماتوری بسکتبال در ژنو با نمایندگی چند کشور تشکیل شد. در مسابقات المپیک ۱۹۳۶ برلین برای نخستین بار ۲۳ کشور در مسابقات رسمی بسکتبال شرکت نمودند و آمریکا قهرمان المپیک گردید.

[بسکتبال امروزی

امروزه با این که ورزش بسکتبال یکی از معروفترین و پرطرفدارترین ورزش‌های جهان است و تغییرات زیادی یافته است، هنوز اصول اساسی آن مانند زمان دکتر ناسمیت است.(سبد هلو)

[زمین بسکتبال

يك زمين قانونی و مناسب برای بسكتبال بايد كاملاً مسطح و بدون هر گونه مانع و بر آمدگی باشد. اين ورزش را نمی توان در زمين های خاكی يا چمن اجرا كرد. بلكه سطح زمين بايد از مواد سفت مانند آسفالت، سيمان یا چوب پوشيده شده باشد. ميدان های بسكتبال همه به يك اندازه نيست. زمين بازی برای خردسالان كوچكتر از زمين بزرگسالان است. مسابقات رسمی در ميدان هایی به شكل مستطيل به طول ۲۶ متر و عرض ۱۴ متر برگزار می شود كه طول وعرض زمين را می توان به نسبت دو متر در يك متر كم و زياد كرد. زمين بسكتبال به شكل خاصی خط كشی می شود. خط های دور زمين به پهنای ۵ سانیي متر است. از مركز زمين و به موازات عرض زمين خطی كشيده می شود كه زمين بازی را به دو قسمت مساوی تقسيم می كند. در وسط زمين دو دايره متحدالمركز رسم می كنند به شعاع های ۹۰ سانتی متر و ۱.۸۰ متر. مركز اين دايره ها كه درست مركز زمين است محل آغاز بازی است .

[تجهیزات مورد نیاز

آرون اونز، نمونه ای از لباس بازیکنان

[لباس

لباس بازی برای زنان و مردان بلوز بی‌آستین و شلوارک است و نام تیم در جلوی بلوز و شماره ی بازیکن در پشت و جلوی آن نوشته شده‌است. در بازی‌های بین‌المللی شماره‌های بازیکنان از ۴ تا ۱۵ است. بازیکنان بسکتبال معمولاً از کفش‌های ساقدار استفاده می‌کنند که از مچ پا حفاظت بیشتری می‌کند.
تخته ی ثابت
تخته ی ثابت

[تخته

تخته ی بسكتبال مستطيلی است به طول ۱.۸۰ متر و عرض ۱.۲۰ متر كه موقعیت آن در فضای بالای زمين در دو انتهای ميدان است و بايد به گونه ای قرار گيرد كه به اندازه 120 سانتی متر با خط انتهای زمين فاصله داشته باشد. ارتفاع تخته از كف سالن بازی ۷.۵۲ متر است .

[انواع تخته

نوعی از تخته ها به كمك ميله هايی آهنی از سقف سالن آویزان می شوند که در هنگام عدم نیاز، می توان آن ها را بالا برد و به سقف سالن متصل کرد. این نوع تخته برقی است. نوعی دیگر از تخته ها با میله ای به زمين وصل و محكم می شوند. در نوعی دیگر، تخته به وسیله ی پایه ای متحرک بر روی زمین قرار می گیرد.

[حلقه

حلقه ی بسکتبال در فاصله ی ۳۰ سانتی متری قاعده ی تخته به آن متصل می شود. قطر حلقه ی بسكتبال ۴۵ سانتی متر و ارتفاع توری كه به شكل سبد به آن متصل می شود ۳۰ سانتی متر است.
توپ بسکتبال
توپ بسکتبال

[توپ بسکتبال

در دو سال نخست كه بازی بسكتبال ابداع شد، توپ فوتبال را برای بازی به كار می بردند. اما چون اين توپ سبك بود در سال ۱۸۹۴ ميلادی اولين توپ مخصوص بسكتبال توسط يك كارخانه دوچرخه سازی توليد شد كه اندكی از توپ فوتبال بزرگ تر بود. در سال 1937 نوع ديگری توپ بسكتبال بزرگ تر اما سبك تر به بازار آمد و آنگاه در سال ۱۹۴۹ توپی ساخته شد به همين شكل و اندازه و وزن فعلی كه هنوز هم مورد استفاده است. توپ بسكتبال بزرگتر از توپ های معمولی است و آن را از جنس چرم، لاستيك يا پلاستيك می سازند و هنگام استفاده باد می كنند. ميزان فشار هوای داخل توپ بايد به حدی باشد که در صورت رها شدن از ارتفاع ۱.۸۰ متر، پس از اصابت به زمين کم تر از ۱.۲۰ و بيش تر از ۱.۴۰ متر از زمين بلند نشود. محيط يك توپ قانونی بسكتبال پس از باد شدن بايد حداقل ۷۵ سانتی متر و حداكثر ۷۸ سانتی متر باشد. ضمن آنكه در اين حال وزن توپ نبايد كمتر از ۶۰۰ و بيشتر از ۶۵۰ گرم باشد. توپ این ورزش بزرگ ‌ترین و سنگين ترين توپ بازی‌های دسته‌جمعی است.

[قوانین بسکتبال

[قوانین زمانی

بسکتبال در چهار دوره ۱۰ دقیقه‌ای (بین‌المللی) یا ۱۲ دقیقه‌ای (اِن.بی.اِی) انجام می‌شود. زمان استراحت بین دوره اول و دوم و بین دوره سوم و چهارم ۲ دقیقه و بین دوره دوم و سوم (بین دو نیمه) ۱۰ دقیقه‌است. وقت اضافه در بسکتبال ۵ دقیقه‌ می باشد. پس از استراحت بین دو نیمه زمین حمله و دفاع دو تیم عوض می‌شود. اصطلاحاً به زمین حریف، زمین حمله و به زمین خودی زمین دفاع گفته می شود. زمان‌های گفته شده زمان واقعی بازی است. یعنی زمانی که توپ در جریان نیست وقت بازی متوقف می‌شود. مثلاً زمانی که خطایی رخ داده‌ است یا هنگام پرتاب آزاد زمان متوقف می‌شود. به همین دلیل زمان انجام یک بازی کامل بیشتر از مجموع عددی زمان‌های بالا است و معمولاً حدود دو ساعت طول می‌کشد.

[قانون دبل (Double)

دريبل كردن از زمانی شروع می شود كه بازيكن كنترل توپ را دراختيار گرفته و با انداختن و زدن آن در تماس با زمين دوباره آن را قبل از اينكه به بازيكن ديگری برخورد كند لمس نمايد. زمانی دريبل خاتمه می پذيرد كه با دست آن را گرفته و يا اجازه دهد توپ در دست يا دست ها استراحت نمايد. زمانيكه توپ با دست دريبل كننده در تماس نيست، تعداد گامهای برداشته محدود نخواهد بود. بازيكن مجاز نيست پس از خاتمه دريبل، برای بار دوم اقدام به دريبل نمايد. درصورتيكه اين عمل را انجام دهد مرتكب تخلف ’’دبل‘‘ شده است.

[قانون رانينگ (تراولينگ)

بازيكنی كه توپ را دراختيار دارد می تواند يك پای خود را به هر سمتی كه می خواهد، يك يا چند مرتبه حركت دهد. درصورتيكه پای ديگرش كه آن را پای ’’پيوت‘‘ می نامند ثابت باشد. رانينگ حركتی است كه بازيكن صاحب توپ در داخل زمين يك يا دو پای خود را بدون توجه به محدوديت فوق حركت دهد يا گام های او با دريبل های بازيكن تناسب نداشته باشد.

[قانون سه ثانيه

زمانی كه تيمی كنترل توپ را در زمين حمله موقعی كه ساعت در جريان باشد، دراختيار دارد، هيچ يك از نفرات آن تيم نمی تواند مدت سه ثانيه در منطقه ی ذوزنقه ی حريف يا روی خطوط ذوزنقه ی حریف بماند (بایستد).

[قانون هشت ثانيه

بطور کلی هيچ يک از بازيکنان تيم نمی توانند توپ را بيش از ۵ ثانيه نزد خود نگه دارند. زمانيكه يك تيم توپ را در زمين خودی تحت كنترل مي گيرد، بايد در عرض ۸ ثانيه توپ را به زمين حمله بفرستد. تخطی از اين قانون، تخلف ’’هشت ثانيه‘‘ ناميده می شود و داور توپ را در اختيار تيم مقابل قرار خواهد داد.

[قانون نيمه (برگشت توپ به زمين دفاعی)

زمانی که يك بازيكن در زمين حريف (زمين حمله) مالكيت توپ را دراختيار می گيرد، نبايد توپ را به زمين دفاعی (زمين خودی) برگرداند. چه با پاس به یاران خود چه با دریبل کردن خودش آن را به زمین خودی برگرداند. اين کار يك تخلف است و توپ دراختيار تيم مقابل قرار خواهد گرفت.

[انواع خطا ها

در طی بازی بازيکنان حق گرفتن يکديگر و يا هل دادن، حمله کردن و يا دويدن با توپ را ندارند و نمی توانند جلوی بازيکن تيم حریف را با دست ،شانه ، سر و يا زانو بگیرند. در صورت انجام خطا داور توپ را به تیم حریف داده و بازی از همان نقطه ی خطا یا بیرون زمین پیگیری می شود.

[روش امتیاز دهی

امتیاز هر گل (پرتاب موفق در حلقه ی حریف) با توجه به موقعیت بازیکنی که اقدام به شوت کرده‌است متفاوت است. اگر بازیکن خارج از خط سه امتیازی باشد، گل سه امتیاز و اگر داخل آن باشد دو امتیاز دارد. هر پرتاب آزاد (پنالتی) یک امتیاز دارد. در بسکتبال تساوی وجود ندارد و آن قدر وقت اضافه به بازی داده می‌شود تا یکی از دو تیم برنده شود. زمان استراحت بین وقت‌های اضافه ۱ دقیقه‌است.

[داوران بسکتبال

تعداد داوران يك مسابقه ی بسكتبال ۵ نفر است. از اين ۵ نفر دو داور در درون زمين بر جريان بازی نظارت می كنند كه يكی از آن ها سرداور و ديگری داور است . در كنار زمين هم ۳ نفر هر يك وظيفه اي خاص را انجام می دهند . يك نفر ثبت كننده ی امتيازها و خطاها (منشي) يك نفر مسئول ۲۴ ثانيه و هم وقت نگهدار است. خطاهای عمده ای كه داوران به آن توجه دارند عبارتند از: خطا در حمله، رانينگ، دبل، سه ثانيه، خطاهای برخورد و سد مسير.

[لیگ‌ها و مسابقات

حرفه‌ای ترین لیگ بسکتبال NBA (ان بی ای) می باشد. این لیگ بین تیم های باشگاه‌های حرفه‌ای آمریکای شمالی (ایالات متحده آمریکا و کانادا) برگزار می شود.

[مسابقات لیگ حرفه‌ای ان‌بی‌اِی

    نوشتار اصلی را بخوانید: ان بی ای

این لیگ مسابقات به صورت دو دسته در کنفرانس شرق و غرب برگزار می‌شود که در پایان قهرمان این دو کنفرانس نیز به رقابت با هم می‌روند. علاوه بر این مسابقات، هر ساله مسابقه‌ای تحت عنوان بازی ALL-STARS انجام می‌شود که در آن ستاره‌های کنفرانس شرق و غرب با یک بازی نمایشی به رقابت با هم می پردازند. مسابقه ALL-STARS شامل مسابقه slam dunk - شوت ۳ امتیازی و ... می‌باشد که طرفداران بسیار زیادی دارد.

[بسکتبال نمایشی آمریکا AND ۱

در آمریکا گروهی از بسکتبالیست‌ها که اغلب در بسکتبال رسمی آمریکا شهرت چندانی نیز ندارند (به جز تعداد محدودی از آن ها) تحت عنوان AND ۱ فعالیت می‌کنند. گروه AND ۱ با انجام بازی‌های نمایشی و بسیار حرفه‌ای و برگزاری مسابقاتی با جذابیت بسیار بالا هواداران بسیار زیادی را به سمت خود جلب کرده‌اند. لازم به ذکر است که در این بازی‌ها برای زیبایی بیشتر بازیT برخی از قوانین رعایت نمی‌شود. این بازی‌ها در قالب خیابانی (street BALL) و سالنی برگزار می‌شود ولی هیچ ‌یک از آنها جنبه ی رسمی ندارند.

[بسکتبال خیابانی

نام بسکتبال خیابانی به آن دسته از بازی ها اطلاق می شود که در زمین‌های سرباز بازی می‌شود. قوانین آن، قوانین بسکتبال عادی است با تغییرات جزیی‌ای که به نسبت محل بازی متفاوت است. این دسته از بازی ها دارای حرکات نمایشی اند و بعضی از قوانین بسکتبال واقع در سالن در آن رعایت نمی شود. بازیکنان این بازی ها مگر در موارد خاص از لباس هماهنگ با یکدیگر استفاده نمی کنند.

[بسکتبال در ایران

بسکتبال توسط فریدون شریف‌زاده به ایرانیان شناسانده شد و برای نخستین بار ایران در سال ۱۹۴۸ توانست در مسابقات المپیک لندن شرکت کند